Diyarbakır Çayönü Tepesi’nde Yaklaşık 9 Bin Yıllık Madencilik İşliği Bulundu

DİYARBAKIR / TEKHA

Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yer alan Çayönü Tepesi’nde sürdürülen arkeolojik kazılarda, milattan önce 6900-6800 dönemine ait yaklaşık 5 metrekarelik madencilik işliği gün yüzüne çıktı.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen çalışmalarda, söz konusu işlik yerleşimin batı bölümünde tespit edildi. Etrafında en az 6 dikme deliği, merkezinde ise taş döşemeli çalışma zemini yer alan yapının üstünün bir gölgelikle kapatıldığı ve planlı bir üretim sahası olarak tasarlandığı belirlendi. Alanda yürütülen kazılarda ilk etapta merkezde 18, çevresinde ise 25 civarında malakit örneği kayıtlara geçti. Genişletilen çalışmalar neticesinde toplam 42 malakit parçasına ulaşıldı. Buluntular arasında ham maddelerin yanı sıra yarı işlenmiş ve işlenmiş malakitler, bakır boncuklar ile muhtelif bakır objeler yer aldı.

Üretim Sürecinin Tüm Aşamaları Belgelendi

Elde edilen bulgular, alanda ham maddeden nihai ürüne kadar uzanan kademeli bir üretim zinciri olduğunu gösterdi. Çayönü Tepesi’ndeki madencilik faaliyetinin yalnızca ham madde teminiyle sınırlı kalmadığı, uzmanlaşmış zanaatkarlar eliyle özel alanlarda icra edildiği somut verilerle kanıtlandı.

Neolitik Döneme Işık Tutan Tarihi Keşif

2026 kazı sezonu, yerleşimin kültürel devamlılığına dair yeni katmanları da açığa çıkardı. Batı kesimdeki çalışmalarda Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken safhalarına tarihlenen Proto-Hassuna kültürüne ait özgün seramik kaplar bulundu. Milattan önce 6800-6600 yıllarına uzanan bu eserlerin kesin yaş tayini, devam eden Karbon-14 ve arkeometrik analizler sonucunda netleşecek. Mimari sınırlarının netliği, üretim evrelerinin bir arada belgelenmesi ve alanın bütüncül yapısı sebebiyle bu keşif, dönemin en değerli buluntuları arasında gösteriliyor.

Bakan Ersoy Çalışmaların Detaylarını Paylaştı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Çayönü Tepesi’nde insanlık tarihinin en erken üretim teknolojilerine ışık tutan önemli bir keşfi daha gün yüzüne çıkardık. Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yürüttüğümüz 2026 yılı kazılarında, M.Ö. 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliği ortaya çıkarıldı. İşlikte ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve bakır nesneler ile taş döşemeli çalışma alanı tespit edildi. Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izleri M.Ö. 9100’lere kadar uzanıyor. Yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor. Yerleşik yaşamdan tarıma, mimariden zanaat uzmanlaşmasına uzanan büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi’nde geçmişin izlerini bilimsel kazılarla geleceğe taşımaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.